We Are Social ve Hootsuite ortaklığıyla yayınlanan bu yılki raporlar, bağlantılı teknolojinin geçtiğimiz yıl içinde insanların hayatlarının daha da önemli bir parçası haline geldiğini ortaya koyuyor; sosyal medya, e-ticaret, akış içeriği ve video oyunları geçtiğimiz 12 aya göre önemli bir büyüme gösteriyor.

Türkiye raporuna dönecek olursam, birkaç gün önce Instagram sayfamda bu raporu incelediğim bir yazı hazırlamamı isteyip istemediğinizi sormuştum. Hazırlamam konusunda gelen taleplere karşılık bu yazıyı yazıyorum. Umarım sizin de benim kadar ilginizi çeken istatistiklerle karşılaşırsınız. Hazırsanız hemen başlıyorum.

Öncelikle global başlıklara bakalım

Dünyada 7.83 milyar insan bulunuyor. Bu popülasyonun %66.6’sı mobil telefon kullanıyor. (5.22 milyar) 4.66 milyar internet kullanıcısı bulunmakta ve 4.2 milyar aktif sosyal medya kullanıcısı var.

Geçtiğimiz Ocak ayına göre toplam popülasyon 81 milyon artarak %1 yükselmiş. Aynı şekilde mobil telefon kullanıcısı %1.8, internet kullanıcısı %7.3 ve aktif sosyal medya kullanıcısı %13.2 artmış durumda.

Yukarıdaki grafiğe göre, Facebook 2.740 milyon aktif kullanıcısı ile en çok kullanılan sosyal platform durumunda. Facebook’u YouTube ve Whatsapp takip etmekte.

Global e-ticaret aktivitesine bakacak olursak, 16-64 yaş arası global internet kullanıcılarının %90.4’ü online perakende mağazalarını ziyaret etmekte ve %76.8’i online ürün satın almakta.

Türkiye istatistiklerine geldiğimizde

Türkiye Ocak 2021 itibari ile 84.69 milyon nüfusa sahip. Nüfusun %77.7’si internet kullanıyor ve 60 milyon kullanıcı aktif olarak sosyal medya kullanmakta.

16-64 yaş arası internet kullanıcılarının %97.2’sini akıllı telefon sahibi. %71.2’sinin bilgisayarı bulunmakta.

Bu sayfadaki istatistikler oldukça ilginç. Detaylı bakacak olursak, 16-64 yaş arası internet kullanıcıları günlük 8 saatini internette geçiriyor. Yaklaşık 3 saatini sosyal medyada harcıyor ve ortalama 3 saat 13 dakika televizyon izliyor. Günlük ortalama bir buçuk saatini ise basılı medya okumaya ayırıyor.

Daha önce bahsettiğim gibi Türkiye’de yaklaşık 66 milyon internet kullanıcısı bulunmakta yani nüfusun %77.7’si internet kullanmakta. Bu kullanıcıların %94.5’i internete mobil cihazlardan bağlanmakta. Bunun yanı sıra geçtiğimiz yıla göre internet kullanıcı sayısı 3.7 milyon artarak %6 yükselmiş durumda.

Google, arama motorları arasında web trafiğini domine etmiş diyebiliriz. Google’ı Safari ve Samsung Internet takip ediyor.

Bu tabloda Semrush’a göre en çok trafik alan ilk 20 siteyi görebilirsiniz.

Geçtiğimiz yıl Google’da en çok aratılan ilk üç kelime hava durumu, Youtube ve son dakika olmuş.

En çok kullanılan sosyal medya platformu %94.5 ile Youtube olmuş. Youtube’u Instagram ve Whatsapp izlemiş.

Geçtiğimiz yıl en çok sosyal ağ (%96.3) ve mesajlaşma (%96.1) uygulamaları kullanılmış. Bunları eğlence ve müzik uygulamaları takip etmiş.

Pandeminin etkisiyle ülkemizde de e-ticaret hacmi artmış durumda. Yukarıdaki grafiğe göre, 16-64 yaş arası internet kullanıcılarının %89’u bir ürün ya da servis satın almak için online arama yapıyor. %75’i online ürün satın alıyor.

E-ticarette en çok tüketim, 5.79 milyar dolar ile seyahat, mobilite ve konaklama kategorisinde olmuş, bunu 4.72 milyar dolar ile güzellik ve moda kategorisi izlemiş.

Bir önceki yıla göre seyahat hariç tüm kategorilerde e-ticaret hacmi çeşitli yüzdelerde artmış. Seyahat ve konaklama kategorisinde %53.3 oranında düşüş gerçekleşmiş.

Sizlere bahsetmiş olduğum bu rapor ilginizi çektiyse buradaki yazıma da göz atmak isteyebilirsiniz.

Sevgiler!

Kaynak: https://datareportal.com/reports/digital-2021-turkey?rq=turkey

We Are Social 2021 Türkiye Raporu yazısı ilk önce Dilek Gümüş üzerinde ortaya çıktı.

Öncelikle IKEA Etkisi Ne Demek?

 Michael I. Norton (Harvard Üniversitesi), Daniel Mochon (Tunale Üniversitesi) ve Dan Ariely (Duke Üniversitesi) tarafından (The IKEA Effect When Labor Leads to Love) adıyla literatüre geçmiş bilişsel bir eğilim. Mantığı ise şu, “Bir tüketici olarak, tükettiğin ürünün yapımına yardımcı olursan, katkı sağlarsan o ürünü daha çok seversin.” İşte IKEA’yı rakiplerinden farklılaştıran özelliği de ürünlerini demonte olarak sunması. Hemen bir örnekle açıklamak istiyorum. IKEA’dan yanda gördüğünüz KALLAX kitaplığı aldığınızı düşünelim. Eve geldiniz, talimatları açtınız. Parçaları birleştirirken hata yaptınız, başa döndünüz. Bazen güldünüz keyif aldınız, bazen canınız yandı. En sonunda dolabı tamamladınız. O artık yalnızca sıradan bir dolap değil, sizin ortaya çıkardığınız bir dolap. Sizin dolabınız! Emek verdiniz, çabaladınız. Artık çok daha kıymetli. Bu duruma literatürde IKEA Etkisi adı verilmiş ve oldukça başarılı bir pazarlama strateji olarak da kullanılagelmiş. İsmi IKEA’dan geliyor olsa da aslında tarihi çok daha eskiye dayanıyor.

Gelelim hikayeye

1940’larda hazır kek karışımları oldukça popüler oluyor. Kek yapmak için tüm malzemeler toz haline getirilip paketleniyor. İşte bu ürünü satın alan ev hanımları, yalnızca su ile karıştırıp fırına veriyor. Ve kek hazır! Ne kadar şahane ve pratik bir ürün değil mi? Fakat, ilginçtir ki işler beklenildiği gibi gitmiyor. Bunun en önemli sebebi de, hazır kek karışımı sayesinde hiç emek sarf etmeden kekin yapılabiliyor olması. Bu durum ev hanımları tarafından sevilmiyor.

10 yıl boyunca markalar bu duruma kafa yormuşlar. Nasıl oluyor da bu kadar pratik bir ürün başarılı olamamış?

Sonraları, bu markalardan biri motivasyonel araştırma uzmanı olan Ernest Dichter adında bir psikologa danışmış. Dichter, araştırmaları sonucunda bu ürünün çok kolay bulunduğunu fark etmiş. Yani satın alanlar kendinden bir şey katamamış, katamadığı için de benimseyememişler. Bu sorunun çözümü için markaya hazır kek karışımının içerisinden yumurta ve sütü çıkarmasını önermiş Dichter. Böylece ürünü satın alan ev hanımları, yumurta ve sütü ekleyerek kek yapma işlemine kendi katkılarını sağlamışlar, yani keki sahiplenmişler. Peki bu taktik işe yaramış mı? Evet! Satışları rakiplerinin tümünü geçmiş.

Betty Crocker markasının kek karışımı

Uzun lafın kısası

1940’larda ortaya çıkan bu bilişsel eğilim, daha sonraları yukarıda bahsettiğim 3 araştırmacı tarafından literatüre girmiş. İşte bu araştırmacılardan Dan Ariely’nin bu konuyla ilgili TED konuşmasından biraz bahsetmek istiyorum. Konuşmasında bir grup katılımcı üzerinde yaptıkları bir deneyden bahsediyor. Yapılan deneyde, katılımcıların bazılarından verilen talimatlar doğrultusunda origami yapmaları isteniyor. Sonucunda ortaya çıkan origamiler oldukça basit, aslında pek de başarılı değiller. Sonrasında katılımcılardan yaptıkları bu origamilere fiyat biçmeleri isteniyor. Origami yapmayıp gözlemci olan gruba göre origamileri yapan gruptaki katılımcılar 5 kat daha fazla ödeyebileceklerini belirtiyor. Yani daha çok değer veriyorlar.

Çalışmanın ikinci aşamasında IKEA etkisi denenmek isteniyor. Bu kez katılımcılara origamin açıklama sayfası verilmiyor. Katılımcılar kendi çabalarıyla origamilerini tamamlıyor. Sonuç ne mi oluyor? Bu kez origami yapanlar çok daha büyük emek harcadıklarından sonuçtan aldıkları keyif de daha fazla oluyor. Onlar için origamileri artık çok daha değerli! Gözlemci grup ise öncesine göre çok daha az beğeniyor. Çünkü öncesine göre çok daha çirkin origamiler ortaya çıkıyor.

IKEA her ne kadar maliyetleri düşürme amaçlı ürünlerini demonte halde sunduğunu belirtse de, ürünlerini bu şekilde sunması zamanla artık hepimizi bildiği şekliyle başarılı bir pazarlama stratejisi haline dönüşmüş.Yazımı tamamlamadan bu içeriği hazırlarken kaynak olarak yararlandığım Barış Özcan’ın sözlerinden bir alıntı yapmak istiyorum.

“Bizim en sevdiğimiz insan tipi ne? Çocuklarımız. Peki çocukların en sevdiği oyuncak tipi ne? LEGO Yani parçaları birleştirerek kendi yaptıkları oyuncaklar. Çünkü iki apayrı parçayı birleştirip yepyeni bir şeyi dünyaya getiriyorlar. Bizim neden çocuklarımızı bu kadar çok sevdiğimizi şimdi anlayabildiniz mi? Hala anlamayanlar, anlayanlara daha sonra açıklar veya ileride anlar.” 

Barış Özcan

Sevgiler!

Kaynak:

Norton, M. I., Mochon, D., & Ariely, D. (2012). The IKEA effect: When labor leads to love. Journal of Consumer Psychology,22(3), 453-460.

IKEA Etkisi ve Pazarlama İlişkisi yazısı ilk önce Dilek Gümüş üzerinde ortaya çıktı.